Όταν ένας εργαζόμενος χάνει τη δουλειά του, το ενοίκιο, οι λογαριασμοί και οι ανάγκες της οικογένειάς του δεν περιμένουν. Γι’ αυτή ακριβώς τη στιγμή καταβάλλονται εισφορές υπέρ ανεργίας όσο εργάζεται.
Η επικαιροποιημένη μελέτη του ΠΑΝΣΥΠΟ, «Ο αθέατος λογαριασμός της ανεργίας», βάζει δίπλα-δίπλα την προστασία που λαμβάνει ο άνεργος και τα ποσά που εισπράττονται, μεταφέρονται ή παραμένουν στους δημόσιους λογαριασμούς. Η εικόνα που διαμορφώνεται απαιτεί άμεσες και ξεκάθαρες εξηγήσεις.
Το «χαράτσι» του 2% στους Δημοσίους Υπαλλήλους
Οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο πλήρωσαν 533,39 εκατ. ευρώ τη διετία 2023–2024 (258,924 εκατ. το 2023 και 274,466 εκατ. το 2024) μέσω της ειδικής εισφοράς 2% «για την καταπολέμηση της ανεργίας».
Πού καταλήγουν τα χρήματα; Σύμφωνα με τους απολογισμούς του Κρατικού Προϋπολογισμού, η παρακράτηση καταγράφεται στα γενικά κρατικά έσοδα και δεν αποδίδεται χωριστά στη Δ.ΥΠ.Α.
Καμία ανταποδοτικότητα: Πώς δικαιολογείται να φέρει το όνομα της ανεργίας, όταν ο πολίτης δεν μπορεί να δει ούτε έναν χωριστό λογαριασμό για τη χρήση της; Η εισφορά αυτή δεν θεμελιώνει καν ατομικό δικαίωμα τακτικής επιδότησης για τους ίδιους τους δημοσίους υπαλλήλους που την πληρώνουν.
Προστασία για… λίγους
Τα στοιχεία για την κάλυψη των ανέργων είναι αποκαλυπτικά:
- Ιούνιος 2023: Επιδοτήθηκε μόλις το 12,5% των εγγεγραμμένων ανέργων.
- Ιούνιος 2024: Το ποσοστό διαμορφώθηκε στο 13,0%.
- Χωρίς τους εποχικούς: Αν αφαιρεθούν οι βασικές τουριστικές και αγροτικές κατηγορίες, η αναλογία περιορίζεται στο 11,0% και 11,8% αντίστοιχα. Σε μήνες χαμηλής εποχικότητας, ο μη εποχικός πυρήνας αντιστοιχεί μόλις σε έναν επιδοτούμενο για κάθε εννέα εγγεγραμμένους ανέργους.
Τι σημαίνουν τα 533,39 εκατ. ευρώ των δημοσίων υπαλλήλων σε επιδόματα;
Με βάση το σημερινό πλήρες επίδομα των 565 ευρώ/μήνα (3.390 ευρώ για ένα εξάμηνο), τα 533,39 εκατ. ευρώ που παρακρατήθηκαν από τους δημοσίους υπαλλήλους ισοδυναμούν μαθηματικά με 157.342 επιπλέον εξάμηνες επιδοτήσεις. Το ποσό αυτό ισούται με το 19,9% του συνόλου των επιδομάτων και δώρων ανεργίας που κατέβαλε η Δ.ΥΠ.Α ολόκληρη τη διετία (2,676 δισ. ευρώ).
Μεταβιβάσεις, «τρύπες» και η εμπλοκή του e-ΕΦΚΑ
Την ίδια διετία, οι επίσημοι δημοσιονομικοί πίνακες εμφανίζουν 843 εκατ. ευρώ ως «Μεταβιβάσεις στο ΙΚΑ» από συνεισπραττόμενους κοινωνικούς πόρους προς τον συνταξιοδοτικό κλάδο.
Με αναλογικό υπολογισμό, η μελέτη εκτιμά ότι 661,16 εκατ. ευρώ της διετίας συνδέονται με την ανεργία.
Το εύλογο ερώτημα: Γιατί δεν δημοσιεύεται ο πραγματικός επιμερισμός; Δεκαέξι χρόνια μετά τη θέσπιση της μεταφοράς, ποιος τεκμηριώνει ότι πρέπει να συνεχίζεται με τους ίδιους όρους;
Την ίδια στιγμή, στον εγκεκριμένο ισολογισμό της 31.12.2023, η Δ.ΥΠ.Α εμφανίζει απαίτηση 8,695 δισ. ευρώ από τον λογαριασμό του πρώην ΙΚΑ. Πρόκειται για μια τεράστια εκκρεμότητα που μεταφέρεται επί χρόνια χωρίς δημόσια εκκαθάριση με τον e-ΕΦΚΑ.
Αποθεματικά, Κοινό Κεφάλαιο και Repos
Ενώ ο άνεργος βλέπει το επίδομα να μην φτάνει ούτε για τις βασικές ανάγκες, στα ταμεία καταγράφονται δισεκατομμύρια:4,049 δισ. ευρώ καταγράφει το Ελεγκτικό Συνέδριο ως διαθέσιμα της Δ.ΥΠ.Α στο τέλος του 2023.
3,741 δισ. ευρώ εμφανίζει ο ισολογισμός της Δ.ΥΠ.Α στη δική του γραμμή διαθεσίμων, συν 541 εκατ. ευρώ σε χρεόγραφα.
Το μεγάλο ερωτηματικό: Η ίδια η Δ.ΥΠ.Α βεβαιώνει ότι λογαριασμοί της συμμετέχουν στο «Κοινό Κεφάλαιο». Το Ελεγκτικό Συνέδριο καταγράφει ότι το Δημόσιο αντλεί πόρους από εκεί για βραχυπρόθεσμο δανεισμό μέσω επαναλαμβανόμενων πράξεων repos.
- Ποιο ποσό της Δ.ΥΠ.Α χρησιμοποιείται για να δανείζεται το Κράτος;
- Με ποιους όρους, ποια διάρκεια και ποια απόδοση;
Τι απαιτεί ο ΠΑΝΣΥΠΟ
Ο ΠΑΝΣΥΠΟ ζητά να μπει τέλος στην αδιαφάνεια και διεκδικεί:
- Κατάργηση της ειδικής εισφοράς 2% για τους δημοσίους υπαλλήλους.
- Θεσμοθέτηση Ειδικού Λογαριασμού Ανεργίας στη Δ.ΥΠ.Α (όσο η εισφορά συνεχίζει να εισπράττεται) με ξεχωριστή απόδοση, διαφανή καταγραφή και ετήσιο δημόσιο απολογισμό.
- Άμεση εκκαθάριση της απαίτησης των 8,695 δισ. ευρώ από τον e-ΕΦΚΑ και χρονοδιάγραμμα απόδοσης των οφειλόμενων.
- Πλήρη δημοσιοποίηση των διαθεσίμων, των τοποθετήσεων στο Κοινό Κεφάλαιο και της χρήσης πόρων για repos.
- Επίσημο επιμερισμό των μεταβιβάσεων προς το ΙΚΑ και απολογισμό του λογαριασμού αυτοαπασχολουμένων.
* Η μελέτη αξιοποιεί στοιχεία του Ελεγκτικού Συνεδρίου, του Κρατικού Προϋπολογισμού, της ΔΥΠΑ και του e-ΕΦΚΑ, διακρίνοντας τις καταγεγραμμένες απαιτήσεις από τα οριστικά πληρωτέα ποσά.