18 Σεπτεμβρίου 2022

«Μια “Φάρμα των ζώων” το “1984” (Τζορτζ Όργουελ)»

του Πέτρου Γκάτζια

Το κλικ της παλιάς μαύρης γραφομηχανής, όταν άλλαζε παράγραφο, έσπαγε την ηρεμία του παλιού αγροτόσπιτου στο απομονωμένο νησί της Σκοτίας, το Τζούρα. Ο αστικός μύθος λέει πως το συγκεκριμένο μοντέλο είχε ένα μικρό ελάττωμα: κολλούσε κάθε φορά που χρειαζόταν να πατήσει ο συγγραφέας το πλήκτρο για τα κεφαλαία, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιεί ένα κομμάτι σύρμα – κατά πάσα πιθανότητα έναν φθαρμένο συνδετήρα, για να το ξεμπλοκάρει και να το σηκώνει.

Η φάρμα πάνω στον λόφο είχε θέα στον κόλπο και στα νερά της θάλασσας, που έμοιαζαν να συνθέτουν ένα σκηνικό από γραφίτη.

Στο τέλος εκείνης της αβέβαιης δεκαετίας του ’40, το σπίτι αυτό ήταν το ιδανικό μέρος για τον Τζορτζ Όργουελ να απομονωθεί και τελικά να τελειώσει το βιβλίο για το οποίο έγινε διάσημος λίγο προτού πεθάνει: τον «Μεγάλο Αδελφό», το 1984.

Το σπίτι ανήκε στον διευθυντή του Observer και φίλο του Όργουελ, ο οποίος του το παραχώρησε με χαρά, ώστε να χαλαρώσει και να γράψει μετά τον αιφνίδιο θάνατο της γυναίκας του στη διάρκεια μιας χειρουργικής επέμβασης ρουτίνας.

Ακόμη και τις πιο ηλιόλουστες ημέρες, υπήρχε πάντοτε μελαγχολία στο Τζούρα. Όλα κυλούσαν αργά. Ο Όργουελ συνήθιζε να σχολιάζει ότι έμοιαζε με φάντασμα, έτσι όπως περιφερόταν στους έρημους δρόμους και κατέληγε στο αγροτόσπιτο. Μοναδική επικοινωνία του με τον έξω κόσμο, ένα ραδιόφωνο με μπαταρίες. Η βασανιστική παραμονή ενός ανθρώπου σε ένα ερημικό νησί, στα πρόθυρα του θανάτου – πλην όμως, πολύ παραγωγική! Ακόμη και όταν έγραφε πια ξαπλωμένος στο κρεβάτι του, εξαντλημένος από τη φυματίωση.

Κατάφερε όμως να ολοκληρώσει το 1984 και να το στείλει στον εκδότη του. Δεν κατάφερε ωστόσο να δει την αποδοχή του έργου του. Πέθανε στην εκπνοή της δεκαετίας –είχε μπει πια το 1950– μόλις 46 ετών.

Ο γόνος μιας μεσοαστικής οικογένειας, που έγινε δημοσιογράφος και συγγραφέας. Μπορούσε με ευκολία να συχνάζει σε κακόφημα μπαρ και να συναναστρέφεται ανθρώπους του περιθωρίου, το «αλάτι της ζωής» όπως τους αποκαλούσε, αλλά από την άλλη ήταν συχνά και ο αγαπημένος της άρχουσας τάξης.

Το σπίτι στο Τζούρα, εκείνη η απλή φάρμα που «έζησε» ένα αριστούργημα, υπάρχει ακόμη και μαζί της η αύρα ενός ανθρώπου. Εκείνου του μελαγχολικού φαντάσματος, που χανόταν πίσω από τους τοίχους της και στους έρημους δρόμους γύρω της…