Τρεις γνωστοί εκδοτικοί οίκοι αποτιμούν τη ζημία που υπέστη ο χώρος τους.
Πρώτα, μού το επεσήμανε η φίλη μου η Μαρία: «Ακόμα και σήμερα ορισμένα πανεπιστημιακά συγγράματα «αργούν»! Υπάρχει ακόμα πρόβλημα με το χαρτί λόγω capital controls». Μετά ένας γνωστός μου, εκδότης: «Είχε που είχε προβλήματα ο χώρος του βιβλίου, από τα capital controls και μετά η κατάσταση έγινε ασφυκτική…».
Να λοιπόν μία αφορμή για μία μικρή διερεύνηση του μεγάλου προβλήματος. Έξη μήνες πριν τί πλήγμα κατάφεραν τα capital controls στο ήδη πολλαπλώς «τραυματισμένο» εκδοτικό τοπίο; Και έξη μήνες μετά την επιβολή των capital controls, πώς διαμορφώνεται ο χώρος;
Θέσαμε δύο ερωτήσεις σε εκδοτικούς οίκους που είχαν πάντα αριθμητικά στιβαρή ετήσια βιβλιοπαραγωγή. Οι διαπιστώσεις τους συγκλίνουν φυσικά σε μία σειρά από κοινά προβλήματα που επιγραμματικά είναι τα εξής: Τον πρώτο καιρό τα προβλήματα αφορούσαν στα προβλήματα εισαγωγής μελανιών και χαρτιού (που μεταφράζεται σε απαιτήσεις προπληρωμής και καθυστέρηση στις εισαγωγές), στην εξόφληση των εισαγωγέων, στη δραματική επιβράδυνση του κύκλου εργασιών και τέλος στο γεγονός ότι έτσι επλήγη η αξιοπιστία του εκδοτικού κλάδου τόσο απέναντι τους συνεργάτες του, όσο και (λόγω καθυστερήσεων στις κυκλοφορίες των βιβλίων ή αδυναμίας διευκόλυνσης στις πληρωμές) απέναντι στο αναγνωστικό κοινό. Η αξιοπιστία δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως ούτε τώρα, έξη μήνες μετά, που τα πράγματα είναι καλύτερα αλλά σε καμία περίπτωση καλά.
Αλλά ιδού τι απάντησαν συγκεκριμένα τρείς εκ των γνωστότερων ελληνικών εκδοτικών οίκων:
Ερώτηση: Ποια συγκεκριμένα προβλήματα προκάλεσαν τα capital controls στον εκδοτικό χώρο;
Νώντας Παπαγεωργίου (εκδότης-«Μεταίχμιο»):
«1.Προβλήματα στις εισαγωγές: α)Είχαμε καθυστερήσεις στις διαδικασίες εισαγωγών χαρτιού και μελανιών από το εξωτερικό (εντός και εκτός Ε.Ε.) και σε πολλές περιπτώσεις υπήρξαν ακυρώσεις από την πλευρά των προμηθευτών.
β)Οι προμηθευτές του εξωτερικού κινήθηκαν με δυσμενείς όρους συναλλαγών, ακόμα και 100% προπληρωμή και όλο το πρόβλημα μετατοπίστηκε από τους προμηθευτές μας και τους τυπογράφους σε εμάς, τους εκδότες .
γ) Προέκυψαν σοβαρά προβλήματα στην εξόφληση των εισαγωγών λόγω της απαιτούμενης έγκρισης από την αρμόδια Επιτροπή του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους μέσω της συνεργαζόμενης Τράπεζας και αυτό είχε ως αποτέλεσμα σοβαρές καθυστερήσεις στις παραγωγές νέων βιβλίων.
2.Προβλήματα από την έλλειψη ρευστότητας: α) Είχαμε αδυναμία διενέργειας πωλήσεων για εταιρικούς πελάτες χωρίς Internet banking.
β) Δημιουργήθηκαν σοβαρά προβλήματα σε όσους εισπράτταμε μετρητά απ΄όσους πλήρωναν μέσω αντικαταβολής. Έτσι είχαμε αδυναμία αποστολής των βιβλίων και ακύρωση παραγγελιών.
3. Προβλήματα από την «αργία» των τραπεζών: α) Είχαμε αδυναμία πληρωμών σε υποχρεώσεις εντός της χώρας λόγω της μη δυνατότητας χρήσης εγκεκριμένων ορίων σε αλληλόχρεους λογαριασμούς.
β) Στον τομέα των εισπράξεων, απαιτήσεις που είχαν ωριμάσει, καθυστέρησαν και επηρέασαν τις χρηματοροές και τις πληρωμές μας. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι χρηματοροές επηρεάστηκαν αρνητικά από το πάγωμα των πληρωμών των δημοσίων ιδρυμάτων (πανεπιστημιακά βιβλία) και πολιτιστικών χώρων του δημόσιου φορέα που είχαμε συναλλαγές.
Αποτέλεσμα: Η κατάσταση έβαλε σε κίνδυνο και έπληξε ανεπανόρθωτα την αξιοπιστία των επιχειρήσεων στον κλάδο μας».
Στέφανος Πατάκης (εκδότης-«Πατάκης»):
«Τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν από την επιβολή των capital controls στον εκδοτικό χώρο ήταν πολλά.
1. Μπήκε φραγμός στην εισαγωγή χαρτιού και άλλων πρώτων υλών καθώς και στην εισαγωγή των εισαγόμενων τίτλων από το εξωτερικό. Αυτό το μέτρο ήταν ιδιαίτερα αυστηρό τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, στη συνέχεια όμως χαλάρωσε. Ακόμα όμως δεν έχει αποκατασταθεί η παλιά ροή και ταχύτητα στη διεκπεραίωση των σχετικών υποθέσεων.
2. Τον Ιούλιο (όταν και επιβλήθηκαν τα capital controls) υπήρξε μείωση του κύκλου εργασιών κατά 80% σε σχέση με τον Ιούλιο του 2014 με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί στον κλάδο ο φόβος ότι οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
3. Δημιουργήθηκε ένα γενικότερο κλίμα αβεβαιότητας για το μέλλον».
Εκδόσεις «Ψυχογιός»:
«Η ανακοίνωση του δημοψηφίσματος ήταν το εναρκτήριο λάκτισμα για εβδομάδες ολοκληρωτικής εμπορικής ακινησίας με αποτέλεσμα να χαθεί ανεπιστρεπτί ένα μεγάλο ετήσιο μέρος του τζίρου, αφού η καλοκαιρινή περίοδος είναι η πιο δυνατή για τον κλάδο μας. Επίσης, πολλοί ήταν εκείνοι που αντιμετώπισαν έντονα προβλήματα στον τομέα της παραγωγής, αφού οι εισαγωγές πρώτων υλών πάγωσαν ή προϋπέθεταν την προεξόφλησή τους».
Ερώτηση: Έχουν αρθεί τα προβλήματα ή εξακολουθούν να υφίστανται;
Νώντας Παπαγεωργίου (εκδότης-«Μεταίχμιο»):
«Όχι, δεν έχουν αρθεί πλήρως, όπως γνωρίζουμε όλοι. Ωστόσο, η προσδοκία της συνολικής άρσης τους έχει βελτιώσει κάπως την κατάσταση της αγοράς».
Στέφανος Πατάκης (εκδότης-«Πατάκης»):
«Σε ένα μεγάλο βαθμό τα προβλήματα λόγω capital controls έχουν αρθεί. Η αγορά όμως εξακολουθεί να είναι υποτονική και το καταναλωτικό κοινό πολύ διστακτικό στις αγορές του».
Εκδόσεις «Ψυχογιός»:
«Τα πράγματα έχουν εξομαλυνθεί, αλλά οι ζημιές που προκλήθηκαν δεν θα μπορέσουν να ισορροπήσουν μέσα στο 2015».
Nαταλί Χατζηαντωνίου