Το τελευταίο μυθιστόρημά του μόλις κυκλοφόρησε στη Γαλλία και εμείς συλλέξαμε δέκα αποφθέγματα από παλιές συνεντεύξεις και βιβλία του.
Δέκα, και βάλε, χρόνια μεσολάβησαν ανάμεσα στην κυκλοφορία του προηγούμενου μυθιστορήματός του Μίλαν Κούντερα, «Άγνοια» (εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας), και του καινούριου, «La fete de l'insignifiance» («Η γιορτή της ασημαντότητας»), που μόλις κυκλοφόρησε στη Γαλλία από τις εκδόσεις Gallimard. Και, όπως είναι φυσικό, η αναμονή εξέθρεψε μεγάλες προσδοκίες.
Ας δούμε λοιπόν περί τίνος πρόκειται. Το νέο πόνημα του 85άχρονου πλέον Τσέχου, το οποίο εκδόθηκε πρώτα στα ιταλικά, είναι ένας ύμνος στην ασημαντότητα, την «ουσία της ύπαρξης» όπως υποστηρίζει ο ένας εκ των ηρώων του βιβλίου, η οποία αποτελεί κατά τον συγγραφέα το κλειδί για την κατανόηση της πραγματικότητας. Οι κύριοι πρωταγωνιστές είναι τέσσερις: Ο Αλέν που λατρεύει τους αφαλούς των νεαρών κοριτσιών, ο Ραμόν που προσπαθεί να δει μια έκθεση του Σαγκάλ αλλά αποθαρρύνεται από την ουρά έξω από το μουσείο, ο Σαρλ που λέει ανέκδοτα για τον Στάλιν και ο Καλιμπάν που εφευρίσκει ένα ανύπαρκτο πακιστανικό γλωσσικό ιδίωμα. Μαζί περιδιαβαίνουν τους Κήπους του Λουξεμβούργου συζητώντας για τα θέματα που τους απασχολούν με χιούμορ και ελαφρότητα.
Το πότε –και το κατά πόσον- το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά είναι άγνωστο ακόμα, οπότε οι θαυμαστές του Κούντερα θα πρέπει να αρκεστούν για την ώρα σε αυτά τα δέκα αποφθέγματα που συλλέξαμε γι’ αυτούς από παλιές συνεντεύξεις του και από βιβλία.
1. Δεν μπορείς να μετρήσεις την αγάπη που τρέφουν δύο άνθρωποι ο ένας για τον άλλο από τον αριθμό των λέξεων που ανταλλάσσουν.
2. Οι σκύλοι είναι ο κρίκος που μας συνδέει με τον παράδεισο. Δεν γνωρίζουν από κακία, ζήλεια και δυσαρέσκεια. Το να ρεμβάζεις παρέα με ένα σκύλο αραγμένος απόγευμα στη πλαγιά ενός λόφου είναι σαν να επιστρέφεις στην Εδέμ.
3. Το να κάνεις έρωτα με μια γυναίκα και το να κοιμάσαι πλάι σε μια γυναίκα είναι δύο πάθη όχι μόνο διαφορετικά αλλά και αντίθετα. Η αγάπη δεν φανερώνεται από την επιθυμία μας να ζευγαρώσουμε (μια επιθυμία η οποία εκτείνεται σε απεριόριστο αριθμό γυναικών) αλλά από την επιθυμία μας να μοιραστούμε τις ώρες του ύπνου (μια επιθυμία που νιώθουμε μόνο για μία γυναίκα).
4. Δεν υπάρχει τίποτα πιο δυσβάσταχτο από τη συμπόνια. Ο πόνος που νιώθει κανείς για τον άλλο είναι πάντα πιο βαρύς γιατί μεγεθύνεται από τη φαντασία και παρατείνεται από την ηχώ.
5. Δεν μπορούμε ποτέ να γνωρίζουμε τι να επιθυμούμε αφού, έχοντας μονάχα μία ζωή, δεν έχουμε τη δυνατότητα ούτε να συγκρίνουμε τις επιθυμίες μας ούτε να τις τελειοποιήσουμε.
6. Η αγάπη είναι εξ’ ορισμού ένα δώρο που δεν το αξίζουμε. Μόνο τότε η αγάπη είναι αληθινή. Όταν μια γυναίκα μου λέει: Σε αγαπώ γιατί είσαι έξυπνος, γιατί είσαι έντιμος, γιατί μου κάνεις δώρα, γιατί δε κυνηγάς άλλες γυναίκες, γιατί πλένεις τα πιάτα, απογοητεύομαι. Αυτό δεν είναι αγάπη, είναι ιδιοτέλεια. Προτιμώ να μου λέει: Είμαι τρελή για σένα παρότι ούτε έξυπνος είσαι, ούτε έντιμος, παρότι είσαι ψεύτης, εγωιστής και μαλάκας.
7. Ω εραστές! Να είστε προσεκτικοί τις επικίνδυνες πρώτες ημέρες. Αν μια φορά της σερβίρεις το πρωινό στο κρεβάτι, θα πρέπει να το κάνεις πάντα. Ειδάλλως θα κατηγορηθείς για έλλειψη αγάπης και προδοσία.
8. Το χειρότερο δεν είναι ότι ο κόσμος είναι ανελεύθερος. Το χειρότερο είναι ότι οι άνθρωποι ξέμαθαν την ελευθερία.
9. Το χιούμορ υπάρχει μόνο εφόσον οι άνθρωποι είναι σε θέση να αντιληφθούν τη διαφορά του σημαντικού από το ασήμαντο. Και σήμερα αυτή η διαφορά έχει γίνει δυσδιάκριτη.
10. Για να είναι ένα μυθιστόρημα επιτυχημένο, πρέπει εξ’ ανάγκης να είναι σοφότερο του συγγραφέως του. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλοί σπουδαίοι Γάλλοι διανοούμενοι γράφουν μέτρια μυθιστορήματα. Είναι πάντα πιο έξυπνοι από τα έργα τους.
Λήδα Πιμπλή
http://www.tospirto.net/, 7/7/2014