Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον άρθρο δημοσιεύτηκε χθες στους New York Times, με τίτλο “Το μεγαλύτερο τμήμα της βοήθειας στην Αθήνα επιστρέφει στην Ευρώπη”. Το άρθρο, που υποστηρίζει ότι τα χρήματα του δανείου επιστρέφουν στις τσέπες της τρόικας, υπογράφουν οι Λιζ Άλντερμαν και Τζακ Ίγουινγκ.
Παρακάτω, το πλήρες κείμενο, όπως το μετέφρασε για εσάς το foxblog:
Με τη συμμετοχή της στην Ευρωζώνη να κρέμεται σε μια κλωστή, η Ελλάδα συνεχίζει να δέχεται δισεκατομμύρια ευρώ σε μορφή επείγουσας βοήθειας από την αποκαλούμενη τρόικα των δανειστών που επιβλέπει τη διάσωσή της.
Όμως, ούτε ευρώ δεν πηγαίνει στην ελληνική κυβέρνηση, για σημαντικές δημόσιες υπηρεσίες. Αντίθετα, τα χρήματα επιστρέφουν στις τσέπες της τρόικας.
Το ευρωπαϊκό πακέτο στήριξης των 130 δισ. ευρώ που υποτίθεται ότι θα «αγόραζε χρόνο» για την Ελλάδα, απλώς εξυπηρετεί την αποπληρωμή των τόκων από το χρέος της χώρας – με την ελληνική οικονομία να συνεχίζει να χαροπαλεύει.
Εάν αυτό δεν φαίνεται λογικό από άποψη οικονομικών, ωστόσο εντάσσεται σε μια συγκεκριμένη λογική στην πολιτική των ευρω-χρηματοοικονομικών. Όπως και να χει, τα χρήματα που διατίθενται από την τρόικα –την ΕΚΤ, το ΔΝΤ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή- προέρχονται από τους Ευρωπαίους φορολογουμένους, οι οποίοι ανησυχούν ολοένα και περισσότερο για το πολιτικό χάος που ταλαιπωρεί την Αθήνα και τυλίγει στην αβεβαιότητα το μέλλον της Ευρωζώνης.
Και, καθώς αμείβουν οι ίδιοι τους εαυτούς τους, τα μέλη της τρόικας κατακρατούν κι άλλους πόρους που προορίζονται για τη λειτουργία της ελληνικής κυβέρνησης.
Την προηγούμενη εβδομάδα, το γραφείο της Αθήνας που παρακολουθεί τα έσοδα δήλωσε ότι η Ελλάδα μπορεί να ξεμείνει από χρήματα τον Ιούλιο. Εάν αυτό συμβεί, η Ελλάδα ενδεχεται να αθετήσει τις πληρωμές της – εκτός από αυτές που οφείλονται προς την κεντρική τράπεζα, το ΔΝΤ και την ΕΕ.
«Η Ελλάδα δεν θα αθετήσει τις πληρωμές της προς την τρόικα γιατί η τρόικα πληρώνει τον εαυτό της», είπε ο Τόμας Μάγιερ, κορυφαίος σύμβουλος στην Deutsche Bank στη Φρανκφούρτη.
Σε ένα περίτεχνο σύστημα πληρωμών που τέθηκε σε εφαρμογή μετά τις εκλογές της 6ης Μαΐου που έριξαν την ελληνική κυβέρνηση και το οποίο έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι οι Έλληνες δεν θα αγγίξουν τα χρήματα, οι τρεις μεγάλοι δανειστές τώρα συνδέουν τα χρήματα του πακέτου με έναν λογαριασμό μεσεγγύησης στην Ελλάδα. Σε αυτόν, μένουν τα χρήματα δύο ή τρεις ημέρες – πριν ένα μεγάλο τμήμα τους επιστρέψει στην τρόικα σαν αποπληρωμή τόκων για τα ελληνικά ομόλογα τα οποία η Ευρώπη δέχτηκε υπό τους όρους μιας συμφωνίας στήριξης που επετεύχθη τον Φεβρουάριο.
Περίπου το 75% του ελληνικού χρέους, ή 229 δισ. δολάρια, τώρα βρίσκεται στην κατοχή του ενός από τα τρία συστατικά μέρη της τρόικας, σύμφωνα με εκτιμήσεις της επενδυτικής τράπεζας UBS.
Συγκεκριμένα, η Κεντρική Τράπεζα, ανυπομονεί να πάρει τα χρήματά της πίσω, είπε ο κ. Μάγιερ, που έχει παρακολουθήσει τις διαδρομές του χρήματος.
Για να βοηθήσει να «καλμάρουν» οι ευάλωτες αγορές, [η ΕΚΤ] αγόρασε ελληνικά ομόλογα αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων που έληγαν ανά μήνα. «Γι’ αυτό θέλουν να πληρωθούν τον κάθε μήνα», λέει. «Η ΕΚΤ αγόρασε σε υψηλή τιμή και τώρα θέλει πίσω όλα τα χρήματά της».
Κάποιοι που παρακολουθούν στενά την κατάσταση ισχυρίζονται ότι η τρόικα προσπαθεί επίσης να ασκήσει οικονομική πίεση στην Ελλάδα ώστε να κάνει ό,τι μπορεί για να συλλέξει φόρους από μια ολοένα και περισσότερο κατεστραμμένη οικονομία.
Η επικεφαλής του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων το Σαββατοκύριακο όταν επέπληξε τους Έλληνες που δεν πληρώνουν φόρους, σε συνέντευξή της στον «Guardian».
Σύμβουλος της ελληνικής κυβέρνησης που μίλησε με τον όρο να τηρηθεί η ανωνυμία του, από φόβο μην προκαλέσει την αντίδραση των Ευρωπαίων δανειστών, είπε για την τρόικα: «Διασφαλίζουν ότι το συνολικό ποσό για εσωτερική κατανάλωση παραμένει μικρό, ώστε να πιέσουν την Ελλάδα να αυξήσει δραματικά τα δικά της έσοδα».
Με μια πρώτη ματιά, η κατάσταση μοιάζει παράλογη. Οι Ευρωπαίοι δανείζουν τελικά στην Ελλάδα, ώστε η Ελλάδα να μπορέσει να αποπληρώσει τα χρήματα που πήρε από αυτούς.
«Στέλνεις τα χρήματα, τα ονομάζεις “δάνειο” – τα παίρνεις πίσω και τα ονομάζεις “επιτόκιο”», λέει ο Στεφάν Ντέο, επικεφαλής του διεθνούς τμήματος διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων της UBS στο Λονδίνο. Ο κ. Ντέο είπε ότι τέτοιου τύπου συμφωνίες ήταν συνηθισμένες σε περιπτώσεις που υπήρχε ο κίνδυνος οι κυβερνήσεις να αθετήσουν τις πληρωμές τους.
Και αυτό, γιατί οι κυβερνήσεις δεν χρεοκοπούν με τον ίδιο τρόπο που χρεοκοπούν οι εταιρείες. Στην περίπτωση των εταιρειών, οι δανειστές μπορούν να τις σπάσουν σε τμήματα και να πουλήσουν κάποια στοιχεία του ενεργητικού τους ώστε να πάρουν πίσω μέρος του κεφαλαίου τους. Οπότε, οι πιστωτές έχουν ένα κίνητρο να διασφαλίσουν ότι οι κυβερνήσεις που αντιμετωπίζουν τέτοιο πρόβλημα, θα συνεχίσουν να αποπληρώνουν τα χρέη τους, ακόμα και αν αυτό σημαίνει να τους δίνουν δάνεια.
Από το Μάιο του 2010, στην Ελλάδα έχουν σταλεί περίπου 177 δισ. δολάρια, χρήματα Ευρωπαίων φορολογουμένων, για να μη βουλιάξει η χώρα και να αποτραπεί μια μεγαλύτερη κρίση που θα θέσει σε κίνδυνο ολόκληρη την Ευρωζώνη. Από αυτό το ποσό, τουλάχιστον τα 2/3 έχουν δοθεί για να πληρωθούν οι κάτοχοι ομολόγων και η τρόικα.
Μόνο το 1/3 έχει δεσμευτεί για να χρηματοδοτήσει λειτουργίες της κυβέρνησης, και μόνο μια ελάχιστη «φετούλα» έχει επενδυθεί στην τόνωση της αναιμικής οικονομίας.
Αυτός ο κυκλικός δανεισμός αφορά στη διαχείριση κινδύνου. Όπως και να ’χει, η Ελλάδα φέτος διαπραγματεύτηκε μια συμφωνία για το χρέος σύμφωνα με την οποία οι τράπεζες που κατείχαν ομόλογά της έλαβαν πίσω μόνο το 50% των χρημάτων τους περίπου.
Η τρόικα στοχεύει να διασφαλίσει ότι δεν θα συμβεί το ίδιο στα μέλη της και στους φορολογουμένους. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υπενθυμίζουν το χρηματοοικονομικό «μητρώο» της Ελλάδας, που περιλαμβάνει χάλκευση των στοιχείων του προϋπολογισμού της ώστε η χώρα να πληροί τα κριτήρια για να υιοθετήσει το κοινό νόμισμα το 2001. Υπενθυμίζουν επίσης τη διαφθορά που ενδημεί στους κόλπους της κυβέρνησης έκτοτε.
Συναγερμός, όμως, σήμανε και από άλλη μια πρόσφατη εξέλιξη. Τον προηγούμενο μήνα η τρόικα έστειλε στην Ελλάδα 31 δισ. δολάρια για να τη βοηθήσει να στηρίξει τις τράπεζές της.
Την Τρίτη, η υπηρεσιακή ελληνική κυβέρνηση έδωσε 23 δισ. δολ. από το ποσό αυτό στις τράπεζες. Κάποιοι Έλληνες αξιωματούχοι, όμως, πρότειναν να δοθούν τα υπόλοιπα χρήματα για να «τρέξει» η ελληνική κυβέρνηση μέχρι τον Ιούνιο, εφόσον η τρόικα συνεχίσει τη σκληρή της πολιτική.
Η ΕΚΤ έγινε ένας από τους μεγαλύτερους δανειστές της Ελλάδας από τότε που ξεκίνησε να αγοράζει χρέος από προβληματικές χώρες της Ευρωζώνης το 2010, για να βοηθήσει να σταθεροποιηθούν οι τιμές. Η τράπεζα δεν αποκαλύπτει πόσο ελληνικό χρέος έχει αγοράσει, αλλά εκτιμάται ότι αυτό είναι από 44 μέχρι 69 δισ. δολ.
Τα ελληνικά ομόλογα είναι μια επικερδής επένδυση για την τράπεζα όσο η Ελλάδα συνεχίζει να αποπληρώνει τους τόκους. Η τράπεζα αυτοεξαιρέθηκε από τη συμφωνία για το «κούρεμα» του ελληνικού χρέους. Και τα ελληνικά ομόλογα ήδη πωλούνταν σε χαμηλότερη τιμή όταν η κεντρική τράπεζα ξεκίνησε να τα αγοράζει. Το αποτέλεσμα είναι ότι η τράπεζα κερδίζει ένα καλό επιτόκιο, της τάξης του 10% περίπου, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του κ. Ντέο.
Ο οποίος όμως προσέθεσε ότι πρόκειται για επισφαλές εμπόριο. Εάν η Ελλάδα χρεοκοπήσει, ενδέχεται οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι να χρειαστεί να ρίξουν κι άλλα χρήματα στα κεφαλαιακά αποθεματικά της τράπεζας.
Το ταμείο στήριξης της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, επίσης έγινε μεγάλος δανειστής της Ελλάδας σαν αποτέλεσμα της συμφωνίας για τη μείωση του ελληνικού χρέους την οποία διαπραγματεύτηκε η Ελλάδα με τους ομολογιούχους. Συνολικά, η συνεισφορά του ανήλθε στα 88 δισ. δολάρια.
Όσο σκληροί κι αν μοιάζουν οι όροι για την αποπληρωμή, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι διατηρούν ισχυρό συμφέρον στο να αποφύγουν το ακόμα υψηλότερο κόστος που θα επερχόταν ένα η Ελλάδα έφευγε από την Ευρωζώνη ή προχωρούσε σε αθέτηση όλων των πληρωμών.
Στις αρχές του επόμενου χρόνου, σύμφωνα με τα αισιόδοξα προγνωστικά, η Ελλάδα θα μπορεί να επιτύχει τα φορολογικά έσοδα να υπερβαίνουν τα έξοδα της κυβέρνησης.
Σε αυτό το σημείο, μια λαϊκίστικη κυβέρνηση ενδέχεται να μπει στον πειρασμό να σταματήσει να αποπληρώνει γενικά το χρέος. Εάν προχωρήσει σε τέτοια ενέργεια, μπορεί έπειτα να δοκιμάσει την τύχη της εκτός Ευρωζώνης, χωρίς το βάρος της πληρωμής των τόκων.
Για να βοηθήσει την ηγεσία στην Ελλάδα να αποφύγει τον πειρασμό -σύμφωνα με το συλλογισμό της τρόικας- είναι καλύτερα να τη βοηθήσει να αποπληρώσει άμεσα το χρέος.
Για να διαβάσετε το άρθρο στα αγγλικά, επισκεφθείτε: